posts getagt ‘minimal’

Different Trains

dinsdag, maart 22nd, 2011

Een van de meest indrukwekkende stukken uit het oeuvre van Steve Reich – wat mij betreft – is zijn Different Trains uit 1988. Het stuk is geschreven voor strijkkwartet en tape, met op de tape fragmenten uit interviews met onder meer Holocaust-overlevenden en geluiden van treinen. Tijdens de oorlog reisde Reich met zijn gouvernante per trein heen en weer tussen New York en Los Angeles, om zijn gescheiden ouders te bezoeken. Pas jaren later realiseerde hij zich dat als hij in die tijd in Europa had geleefd, hij in heel andere treinen had kunnen zitten, in een trein naar een concentratiekamp… Met dit onthutsende en aangrijpende besef als startpunt gebruikt Reich de opnamen van de stemmen van zijn gouvernante, een oude “train porter” en overlevenden van de Holocaust als basis voor de melodie, het tempo en het ritme van de strijkinstrumenten. Grote delen van het werk worden gekenmerkt door het gejaagde tempo van een voortrazende trein, met als dramatisch kontrast de oh zo verschillende verhalen die we horen opklinken uit de tekstfragmenten. Hieronder een deeltje uit Different Trains. Uitvoering: het Kronos Quartet.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Clapping Music

maandag, maart 21st, 2011

In 1972 schreef Steve Reich een stuk voor twee uitvoerenden zonder instrument (behalve hun handen): Clapping Music. Het stuk bestaat volledig uit handen klappen. Reich wilde een stuk schrijven dat onafhankelijk was van muziekinstrumenten buiten het menselijk lichaam, maar hij ontdekte dat het effect van phase shifting zoals toegepast in eerdere werken, bijvoorbeeld Piano Phase, of het tapestuk It’s gonna rain,  niet te realiseren was met eenvoudigweg in de handen klappen. Daarom hoor je in Clapping, in plaats van phasing, een basisritme (geklapt door de eerste uitvoerende) in 12/8 – gebaseerd op een Afrikaans patroon – terwijl de tweede uitvoerende hetzelfde patroon klapt, maar dan elke acht of twaalf maten steeds 1/8 opschuift, net zolang tot alle twaalf tellen in de maat een keer zijn overgeslagen en de twee klappers weer “gelijk lopen”. Met dit schijnbaar eenvoudige stuk zal Steve Reich, samen met Anton Marinissen, op 30 maart het World Minimal Music Festival openen.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Glassworks

zondag, maart 20th, 2011

Glassworks is een zesdelig werk van Philip Glass – naast Reich de bekendste componist van Amerikaanse minimal music. Na een reeks grootschaliger werken waaronder opera’s – zoals het befaamde Einstein on the beach, 1975 -  schreef Glass in het begin van de jaren ‘80 dit poppy werk, waarmee hij de expliciete bedoeling had zijn muziek voor een groter publiek toegankelijk te maken. Een (studio-)opname verscheen in 1982 op CBS, waaruit hier het tweede deel, Floe.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Phase Patterns

zaterdag, maart 19th, 2011

Het verschijnsel van phase shifting in het oeuvre van Steve Reich – die trouwens zelf het Minimal Music Festival zal openen op 30 maart aanstaande – wordt wel gezien als een van de constitutieve elementen uit zijn werk. Maar al vijf jaar na het eerste stuk waarin die patroonverschuiving centraal stond, It’s Gonna Rain, ontwikkelt Reich een veel gecompliceerder toepassing, waarin het niet meer gaat om één patroon waaruit een element geleidelijk verschuift, maar om een complex van verschillende patronen, waarvoor Reich nauw samenwerkt met de uitvoerenden. Dat waren – naast de componist zelf – Steve Chambers, Job Gibson, en Art Murphy voor het stuk Phase Patterns uit 1970, dat strikt genomen het einde betekende van het “echte” minimal componeren van Steve Reich. De vier electrische orgels worden bespeeld als slagwerkinstumenten, met een snelle afwisseling van de linker- en rechterhand.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

It’s gonna rain

vrijdag, maart 18th, 2011

Vanaf 30 maart gaat het minimaal loos in Amsterdam en Eindhoven in het World Minimal Music Festival. Onomstreden is geen enkele stelling in de muziekgeschiedenis, dus als ik roep dat met dit tapestuk van Steve Reich, It’s gonna rain, de minimal music een cruciale geboortewee beleefde is er vast wel iemand die goeie argumenten heeft om dat te weerspreken. Van harte welkom uiteraard! In elk geval hoor je in het stuk voor het eerst, in elk geval in het werk van Reich, het phase shifting effect, dat hypnotiserende auditieve moirée-effect dat ontstaat door het geleidelijk verschuiven van onderdelen van een patroon. Uit 1965.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tehillim

donderdag, maart 17th, 2011

Tehillim is een stuk van de Amerikaanse (minimal) componist Steve Reich. Het stuk dateert van 1981 en de titel is afgeleid van het Hebreeuwse woord voor “Psalmen”. Tehillim geldt als het eerste werk waarin Reich refereert aan zijn Joodse afkomst. Vier psalmen vormen de basis van de tekst die gezongen wordt door vier sopranen. De (versterkte) instrumentatie is een combinatie van o.m. houtblazers en slagwerk, strijkers en twee electrische orgels.

Het meest bijzondere aan Tehillim is door Reich zelf zo omschreven: The non-vibrato, non-operatic vocal production will also remind listeners a singing style derived from outside the tradition of ‘Western Art Music’. However, the overall sound of Tehillim, and in particular, the intricately interlocking percussion writing which, together with the text, marks this music as unique by introducing a basic musical element that one does not find in earlier Western musical practice including the music of this century. Tehillim may thus be heard as traditional and new at the same time.

Tehillim wordt tijdens het World Minimal Music Festival op 31 maart 2011 uitgevoerd door het ASKO|Schönberg, en dat concert (uitverkocht!) is dan live te horen op Radio 4. In de zaal èn in de webcast hier op Radio 4 Eigentijds (en de site van Radio 4) is een bijzonder lichtontwerp te zien van Carel Kuitenbrouwer. Hieronder een klein voorproefje:

It’s a mad, mad, mad rush

woensdag, maart 16th, 2011

Philip Glass‘ reeks werken die tussen 1977 en 1979 verschenen onder de naam Fourth Series bevat werken voor koor en orgel (Part One, 1977), voor orgel en piano (Part Two en Part Four) en de muziek voor een hoorspel (Part Three, 1978). Part Two en Part Four werden gebruikt in de coproductie Dance, met Sol LeWitt), en daarna werd Part Four herdoopt in “Mad Rush”. Dit stuk voor piano of orgel werd ook regelmatig door Philip Glass zelf gespeeld, zoals bijvoorbeeld op het eerste van deze drie YouTube-video’s:

Meer minimal eind van de maand. In Amsterdam en Eindhoven.

Reich over Reich

maandag, maart 14th, 2011

Op de website van Boosey & Hawkes is een 10-minuten docu te zien over Steve Reich. Erg de moeite waard om te horen hoe Reich – bijvoorbeeld – uitlegt hoe het oer-minimal-stuk, It’s gonna rain, ontstaan is. Het filmpje kon hier niet ge-embed worden, maar als je op het plaatje klikt kom je op de B&H-site met die video (en andere!).