November Music: Walden

Ensemble Klang
Heiner Goebbels – Walden
Verkadefabriek, Kleine Zaal (donderdag 7 november)

In Nederland lijkt er sprake van een bescheiden >Heiner Goebbels-gekte. Afgelopen voorjaar was de Duitse componist en theatermaker (1952) al te horen tijdens zowel de Operadagen Rotterdam als het Holland Festival. En ook tijdens de huidige editie van November Music is hij van de partij. Zondag a.s. wordt het Bossche festival voor nieuwe muziek afgesloten met zijn Songs of wars I have seen. Op de openingsavond gaf Ensemble Klang in een uitverkochte Kleine Zaal van de Verkadefabriek een uitvoering van Walden.
Goebbels ontleende de titel aan de filosofische autobiografie van Henri David Thoreau, de vrijbuitende Amerikaanse schrijver die in 1845 het keurige burgerleven vaarwel zei om de transcendentalistische leer van vriend Ralph Waldo Emerson in praktijk te brengen. Twee jaar lang woonde hij in een zelfgebouwde hut om als toonbeeld van de ‘rugged individual’ het ware onopgesmukte levensgeluk te smaken in de uitgestrekte natuur van New England.

Al even uitgestrekt zijn de klankvelden waarmee Goebbels zijn luisteraars de ongepolijste sonore wereld van Walden binnensleurt. Vervaarlijk gonzende steel cello’s, een scheurende bassaxofoon en ratelende kettingen vormen het klinkende decor voor verteller Keir Neuringer (robuuste houthakkersblouse) die met een prachtige timing flarden Thoreau voordraagt.
Tot een verhaal komt het niet. De toeschouwer moet het doen met lijstjes bouwmaterialen (‘refuse shingles for roof and sides: $ 4,00′), met beschrijvingen van eenvoudige maaltijden (‘I have some potatoe, sometimes some bread’). Lege flessen, rondslingerend gereedschap en een kolenkit die tevens als slagwerk dient, zorgen voor een sobere couleur locale. Evenals imitaties van dierengeluiden uit de wildernis.

In die zin voegt Goebbels met Walden de daad bij zijn ‘Ästhetik der Abwesenheit’. In zijn muziektheater ziet hij bewust af van doordachte dramaturgie, hecht doortimmerde verhaallijnen en uitgekristalliseerde personages. De afwezigheid van zulke geijkte theatrale middelen schept ruimte. Ruimte voor de toeschouwer om zijn eigen invulling te geven aan wat hij hoort en ziet.

Die benadering werkt. Al associërend word je onherroepelijk de voorstelling in gezogen. Al was het maar om Goebbels breed uitwaaierende klankschappen, die organisch laveren tussen knarsende noise, sferische loungebeats en rockende synthsolo’s, godzijdank zonder te vervallen in een eclectisch allegaartje. Wat natuurlijk ook helpt: de ronduit fantastische vertolking van Ensemble Klang.

Joep Christenhusz

Tags: ,

Reageer