November Music: Brederode / Feldman & Wim Henderickx / HERMESensemble

Op een festival kun je gemakkelijk van het ene concert in het andere vallen. En, van de ene verbazing in de andere. Zeker bij November Music, het festival dat zich toelegt op ‘actuele’ muziek. Het blijkt nog altijd moeilijk een pakkende term te verzinnen voor muziek van nu, want is niet elke muziek in feite actueel?

Zo kon je op zaterdagavond in de Verkadefabriek eerst een set van het Wolfert Brederode Quartet met gastviolist Mark Feldman beluisteren, dan vijf minuten adem happen, en vervolgens in een andere zaal duiken in Disappearing in Light van de Vlaamse componist Wim Henderickx, uitgevoerd door vier leden van het Hermes Ensemble onder leiding van Henderickx zelf.

Grotere verschillen lijken er niet te kunnen bestaan dan tussen deze twee concerten. Het ene jazz, het ander hedendaags. Twee werelden. Dus waarom daarover schrijven?
Soms noopt een situatie tot filsoferen. Want niet de muzikale taal maakte het verschil bij deze twee concerten. Een vierkwartsmaat, soms een vijfkwarts. Wat atonaal klankmateriaal hier, ettelijke harmonische verschuivingen daar. Een enkele grondtoon. Tot zover: modern, maar niet té. Het vijftal op het jazzpodium en het vijftal op het podium voor hedendaags bleken even grote virtuozen.

Opvallend bij zowel de jazzmusici als de spelers van de muziek van Wim Henderickx was hun liefkozend spel met timbre. Kan een viool klinken als een klarinet? Probeer het maar. Kan een dwarsfluit zuchten als een stem? Jazeker. Maar het slagwerk, dat ook? Alle musici op de twee podia, hoe verschillend de muziek ook, speelden in extremo met de mogelijkheden van hun instrument. Verrassend gelijk eigenlijk.

Het grote verschil zat in de muzikale toepassing van stilte. Het Wolfert Brederode Quartet sprong samen met Feldman het podium op en de drie setjes nummers vloeiden kort daarna voort uit hun aanwezigheid. De plastic kuipjes onder het publiek kraakten genoeglijk mee met de gillende klarinet en viool. Applaus welde vanzelfsprekend op uit wegstervende klanken.

De musici van het Hermes Ensemble: een heel ander verhaal. Statig nam het kwartet – dwarsfluit, altviool, mezzosopraan en slagwerk – plaats op hun stoel, terwijl ook de componist-dirigent neerzeeg achter zijn lessenaar. Alles in volledige stilte. Het publiek zoog nauwelijks hoorbaar de adem in.

Zo’n enorme overgang tussen twee podiumervaringen zet je aan het denken. Klassieke muziek, en ook de hedendaags gecomponeerde muziek die eruit voortkomt, is sterk geritualiseerd. De poort tot het ritueel is gesloten tot de dirigent zijn handen respectvol opheft. Handen die dienen als offer van stilte. Het grootste verschil tussen jazz en hedendaags is niet de muzikale taal. Maar de taal van stilte.

Gezien en geschreven door Mariska van der Meij; zaterdag 10 november in de Verkadefabriek.

Tags: , , , ,

Reageer