November Music: Defunensemble

Het podium ziet er uit als een laboratorium, een klanklaboratorium wel te verstaan. Naast een herkenbare vleugel en een batterij slagwerk hangen omgekeerde bloempotten aan een stellage, er staat een emmer op de grond en er liggen stenen, een prop papier en een ketting op de vleugel. Voeg daar een basklarinet, elektronica en een cello aan toe en de bezetting voor het stuk Action-Situation-Signification van Magnus Lindberg is compleet.

Het stuk bestaat uit acht delen, om en om instrumentaal en voor tape. De tape-delen zijn getiteld ‘Sea’, ‘Rain’, ‘Fire’ en ‘Wind’ en bevatten opnamen van de bijbehorende geluiden. De instrumentale delen zijn deels geïmproviseerd en ook de uitvoering klinkt zo. Op zichzelf is daar niks mis mee, al lijkt het soms of je een repetitieproces bijwoont.
Veelzeggend is dat de 26-jarige Lindberg het stuk in 1982 schreef voor het Finse ensemble Toimii, wat zoveel als ‘het werkt’betekent. De groep muzikanten was voornamelijk bij elkaar gebracht om te fungeren als broedplaats voor muzikale experimenten, als laboratorium dus.

Voor het tweede stuk op het programma voegt de Amerikaanse componist en nestor van de live-elektronica Joel Ryan (zie foto) zich bij het Finse Defunensemble. Dertig jaar na dato brengt hij een muzikaal commentaar op het werk van Lindberg. In de eerste paar minuten kan aan de titel van Lindbergs compositie meteen ‘destruction’ worden toegevoegd. Met stenen en kettingen wordt op de snaren van de vleugel geslagen, de slagwerkers nemen hun instrumenten op volle kracht onder handen en de basklarinet piept boven alles uit. Van live-elektronica is nog niets te horen dankzij de bak herrie die over het publiek wordt uitgestort.

Na dit sonische geweld duikt Ryan direct bovenop de uitstervende klanken en bewerkt deze met geraffineerde subtiliteit. Het geluid van ritselend papier wordt onherkenbaar lang uitgestrekt, terwijl de cello blijft klinken als een cello. Waar het stuk van Lindberg de indruk wekt van een proeflokaal voor klanken, klinkt nu een veel natuurlijker overkomende integratie van elektronica en instrumentale muziek. Uit zijn laboratorium tovert Ryan een uitgekristalliseerde versie van Lindbergs Action-Situation-Signification.

Gezien en geschreven door Jan Nieuwenhuis;  zaterdag 10 november in Theater Artemis.

Tags: , ,

Reageer