November Music: Cross Avenue

De reputatie van het New Yorks post-klassieke strijkkwartet Ethel is de musici vooruit gesneld, de componisten Strijbos en Van Rijswijk hebben zojuist de muziekprijs van het Prins Bernhard Fonds ontvangen: de première van hun gezamenlijke project Cross Avenue wekt hoge verwachtingen.

In de vier windrichtingen aan de zijkant van de zaal, ieder op een verhoging, staan de strijkers in een schemering van ultraviolette belichting met hun instrumenten in de aanslag. Achter iedere muzikant een beeltenis van onderdelen van een parkeergarage en naast ieder podium een luidsprekerpilaar. In het midden van de zaal, op een lager plateau, de technologie benodigd voor het bewerken van het geluid van de strijkers: Macbooks met sequencers en digitale effecten, een kleine synthesizer en een mixer. Dit is het kruispunt waarop de klanken van de strijkers worden versterkt, bewerkt, geherintroduceerd en vanuit quadrafonie worden losgelaten op het publiek. Strijbos en Van Rijswijk zijn ter plekke componist, muzikant en producer. De bezoeker participeert actief aan de eigen auditieve en visuele ervaring door zich te verplaatsen in de ruimte tussen de podia.

Door de nodige glissando’s en onconventionele speeltechnieken zoals het beroeren van de snaren door middel van ronddraaiende bewegingen met de strijkstok worden klassieke, postmoderne en abstracte klanken in beweging gebracht. Soms klinkt slechts één strijker, nu eens met dissonante ondersteuning van een tweede, dan weer een geluidsexplosie van het gehele kwartet. Het stuk lijkt een langgerekt Pink Floyd-achtig psychedelisch intermezzo en roept associaties op met het album Umma Gumma: soortgelijke klanken en effecten maken de originaliteit en de noodzaak van de digitale bewerking betrekkelijk. Met een goed geselecteerd arsenaal aan analoge effectapparatuur kom je een heel eind, waardoor de vraag of de combinatie analoog-digitaal voldoende wordt benut onbeantwoord blijft.

Pas tegen het eind biedt Cross Avenue ruimte voor meer traditionele, ambachtelijke musiceerkunst, opnieuw met een Pink Floyd-achtige coda (treffende gelijkenis met de live-registratie van ‘A Saucerful of Secrets’). Prima strijkkwartet-muziek met een herkenbare toonsoort die haar effect niet mist, al kun je je afvragen waar deze afsluitende, quasi-euforische progressie vandaan komt.

Luister hier naar een deel uit een vroeger stuk van Strijbos & van Rijswijk, genaamd Vox.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Gezien en geschreven door Harm Timmerman; woensdag 7 november 2012; Verkadefabriek.

> Thea Derks interviewde Dorothy Lawson, de celliste van Ethel.

> Aad van Nieuwkerk sprak met Jeroen Strijbos en Rob van Rijswijk.

Tags: , ,

Reageer