November Music: Asko|Schönberg / Steve Reich

‘Ik heb 8 november Steve Reich gezien.’ Het blijft een vreemde formulering. Want als er iets is waar het juist zou om horen en niet om niet zien zou moeten gaan, dan een concert. Toch is de uitspraak in het geval van Steve Reich correct, zij het niet lading dekkend: zijn Music for 18 musicians is een traktatie voor zowel oog als oor.
 Eerst het oor dan maar.

Donderdag was minimal music day bij het November Music festival in Den Bosch en een stuk van Steve Reich (1936), de ‘godfather’ van de minimale muziek, mag daarbij natuurlijk niet ontbreken. Asko|Schönberg speelde Music for 18 Musicians, het stuk waarmee Reich volgens het programmaboekje definitief doorbrak als componist. 
Het is een muziekstuk voor 18 muzikanten, voor twee houtblazers, twee strijkers, vier toetsenisten, vier zangeressen en zes slagwerkers op instrumenten uit de xylofoonfamilie en een enkele verdwaalde sambabal. Op het oor spelen ze simpele ritmes, steeds herhaald, maar die eenvoud is schijn: hoe langer je luistert, hoe meer diepgang en nuance je ontwaart. Soms speelt de ene muzikant net na de tel van de ander, dan weer vallen de instrumenten zo goed samen dat je niet meer weet wat je hoort, zang, xylofoon, viool of alle drie tegelijk. Soms ook maken de instrumenten elkaars zinnen af of rukt een instrument zich uit de groep los, in een vlaag van euforie.

Music for 18 Musicians is een adembenemend muziekstuk, prachtig om naar te luisteren maar ook om naar te kijken. Dan hoor en zie je een symbiose van zó goed op elkaar en op de muziek afgestelde muzikanten. En zie je hoe de performers van instrument wisselen. Een marimbaspeler die een sambabal pakt, de klarinet die wordt ingeruild voor een basklarinet. Soms schuiven de muzikanten zelfs bij elkaar aan. Op zeker moment spelen drie verschillende musici op dezelfde marimba. Alsof je kijkt naar een muzikaal staaltje touwtjespringen, waarin precies op het juiste moment moet worden ingesprongen. 
De interactie tussen de muzikanten is fascinerend. Als haviken houden ze elkaar in de gaten, wachtend op dat ene signaal dat aangeeft dat er over een paar maten een subtiele – of minder subtiele – verschuiving plaats gaat vinden. Soms kruisen de blikken en verschijnt een flauwe glimlach op de lippen. ‘Wat is dit cool!’ lijken ze te zeggen, terwijl ze elkaar steeds verder opzwepen. 
Stralend middelpunt is Wim Vos, slagwerker en sinds een jaar directeur van Asko|Schönberg. Als een aartsvader zit hij in het midden achter een vibrafoon. Met op zijn schoot het grote boekwerk houdt hij alles nauwlettend in de gaten. Vrolijk dobbert zijn hoofd op de maat op en neer. Hij heeft de minste noten, maar wel de meeste lol.

Gezien en geschreven door Bregtje Schudel; donderdag 8 november in de Verkadefebriek.

Tags: , ,

Reageer