Song Books (John Cage): actueel of jaren 70?

Er is structuur en er zijn regels, maar er is geen verhaal.
Het geheel is een soort gecontroleerde chaos, waarbij de musici ook theatraal ‘aanwezig zijn’ en op het podium alledaagse en minder alledaagse handelingen verrichten, zoals borduren, sinasappels uitpersen, een potje schaak spelen, over het toneel fietsen en rolschaatsen, platen draaien, ballonnen aan het publiek uitdelen, en papier over het publiek uitstrooien. Ontregelend en heel erg jaren 70!

Songbooks (deel 1) (scroll down en lees verder voor de delen 2 t/m 5)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Het New Yorkse ensemble Alarm Will Sound bracht op zaterdag 9 juni 2012 een nieuwe multimediale uitvoering ten gehore van Song Books van John Cage in het Muziekgebouw aan het IJ.
Aangepast aan de huidige tijd, wordt in de minipauze tussen deel 1 en deel 2 het publiek verzocht de mobiele telefoons aan te zetten en daaruit muziek te laten horen. Ook is er een moment waarop het publiek kan twitteren, de tweets worden op een scherm getoond.

Song Books is een vocaal-theatrale happening; een collectie van composities, liederen en ‘toneelstukjes’, die op veel verschillende manieren uitgevoerd kunnen worden en een groot aantal verschillende stijlen bevatten. Met blazers, strijkers, slagwerk en stemmen van het 20-koppige ensemble Alarm Will Sound, dat gespecialiseerd is in onconventionele en energieke uitvoeringen van hedendaagse muziek

De ondertitel  van het werk luidt ‘Solos for Voice 3–92’.
En inderdaad zingen, spreken en spelen de musici een groot aantal individuele solo-stukjes, vaak door elkaar heen. De musici spelen niet alleen op hun instrumenten, maar gedragen zich ook als toneelspelers op het podium.
Cage verdeelde die Solo’s onder in vier categorieën: lied; lied dat gebruikmaakt van elektronica; theater; theater dat gebruikmaakt van elektronica. De Solo’s zijn opgeschreven in uiteenlopende notatiesystemen, variërend van standaardnotatie tot alleen tekst of een reeks instructies voor de uitvoerenden.

John Cage stak op serieuze wijze de draak met conventies in de muziek en concertpraktijk. Met het gebruik van toevallige omgevingsgeluiden, en grotere vrijheid van interpretatie voor de spelers, en het laten horen van verschillende geluiden/muzieken door elkaar heen, maakte hij luisteraars veel bewuster van wat er te horen is: hij zette als het ware de oren van het publiek open.
Toch heeft deze – op zich prettige – ontregeling niet meer hetzelfde shockeffect als 42 jaar geleden.
Ook de gecontroleerde theatrale setting in een serieuze concertzaal maakte het geheel op zijn minst een beetje pretentieus.

De muzieksolo’s, teksten en visuals lijken wel samenhang te hebben, maar leiden uiteindelijk niet tot een geheel, dat groter is dan de som van alle delen.
Wat dat betreft is zijn stuk  “4’33”, waarin een musicus een partituur heeft met alleen maar  vele maten stilte (die 4’33” minuut duren) een spannender uitgangspunt, omdat daar dan ècht alleen de toevallige omgevingsgeluiden te horen zijn, waar wij ons tot op dat moment niet (zo) bewust van waren.
Al met al roept de hernieuwde uitvoering van Song Books de vraag op in welk opzicht dit eclectische geheel actueel is.

Songbooks (deel 2)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Songbooks (deel 3)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Songbooks (deel 4)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Songbooks (deel 5)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Maar dan nog dit: Cathy Berberian was de grootste zangeres van hedendaagse muziek uit de 2e helft van de 20e eeuw, die ook goed kon improviseren en onbeschaamd alle conventies doorbrak op het gebied van klassieke zang. Hier in Song Books tijdens het Holland Festival in 1972! Het stuk was aan haar opgedragen.

Tags: , , ,

Reageer