Eigentijds in Marokko (1)

Elk jaar vindt in de Marokkaanse stad Fes het festival Musiques Sacrees du Monde plaats, met veel traditionele, klassieke Arabische muziek,  veel gecomponeerde en geimproviseerde muziek en ook crossovers naar de populaire urban-cultuur. Voor de themakanalen Radio 4 Eigentijds en Radio 6 Jazz Jong is programmamaker Gustavo Pazos in Fes voor het maken van opnames. Ook schrijft hij zo zijn ervaringen voor onze blogsites. Hierbij zijn eerste bijdrage.

Musiques Sacrees du Monde, Fes

Maandag 6 juni: Regen
Vandaag mijn eerste dag op het festival Musiques Sacrees du Monde in de oude stad van Fes, Marokko. Zoals de naam van het festival al zegt, staan de diverse muzikale uitingen van religie centraal. Zowel de drie grote monotheistische religies (christendom, islam en jodendom) als de verschillende polytheistische en animistische geloven. Het is niet de eerste keer dat ik in Fes ben, dus voor mij is de stad bekend terrein. Wat me dit jaar erg opvalt, is de hoeveelheid water uit de hemel: het regent steevast en het regent erg veel. Dat belooft weinig goeds, want het festival is in de openlucht. Over het algemeen schijnt hier de zon, maar tegenwoordig zijn de klimaatveranderingen ook hier te merken. Het weer is in Fes dus onvoorspelbaar en daarom mis ik het weerbericht met Erwin Krol een beetje. Hopelijk is het weer goed als het festival begint. 

Dinsdag 7 juni 17 uur: Congreshal
Na een eerste vrij chaotische dag vanwege het stormachtige regen in Fes, zit ik nu droog te wachten op een zeer bijzonder concert van Dhrupad-muziek uit Noord-India, uitgevoerd door de gebroeders Gundecha. Dhrupad vertegenwoordigt de oudste levende klassieke muziekvorm op het Indiase continent. Het regen zorgde gisteren voor veel verwarring, zowel bij publiek, musici als journalisten. Het festival vindt altijd in de openlucht plaats, wat nooit een probleem is, want het weer is altijd perfect – tot gisteren dan. Daarom bestaat er geen plan B; vandaag heeft de organisatie besloten om een aantal concerten te verhuizen naar een enorme congreszaal in een hotel. Helaas is dit niet bepaald een mooie plek, in tegenstelling tot de gebruikelijke concertplekken in de eeuwenoude en prachtige medina van Fes. Gelukkig neemt de muziek ons mee naar andere sferen, want Dhrupad is een en al kracht en diepte, puttend uit eeuwenoude Indiase tradities.

Dinsdag 7 juni 21:00: Arabische lente
Na de rust van de Dhrupad, ben ik naar de oude stad gegaan: de Medina van Fes. Deze onmuurde stad (binnen een stad) werd gesticht in de 7de eeuw en als je door de smalle straatjes loopt, ga je terug in de tijd. De stad en haar dynamiek is weinig veranderd, al zie je wel overal internetcafes. Er is geen autoverkeer, alle goederen worden door ezels vervoerd (en soms door mensen) en op ieder hoekje zie je werkplaatsjes met werkende ambachtslieden. Fes staat bekend om prachtig handwerk, in hout, koper, stoffen, etc.

Ik voel nu wel een andere sfeer in vergelijking met mijn vorige reizen. De Arabische Lente is nadrukkelijk aanwezig, ook al gebeurt er vanwege de risico’s weinig in het openbaar. Vooral bij jongeren zie je enige onrust. Logisch, want ze hebben dezelfde problemen als hun leeftijdsgenoten in Tunesie of Egypte. Geen werk, beperkte bewegingsruimte en nauwelijks perspectief voor een beter bestaan. En hoewel Marokko anders is dan andere Noord-Afrikaanse landen, het broeit voelbaar.  Misschien is dat ook de reden waarom er dit jaar nauwelijks massale concerten voor jongeren zijn, want die zouden misschien anders kunnen eindigen dan verwacht. Dat is jammer, want dit land heeft een zeer grote en krachtige muziekbeweging van hipop, ska en reggae, gemengd met eigen tradities.

Homayoun in FesMijn bestemming nu is de Riyaad Mokri, een soort paleis uit de 12de eeuw in de Medina. En daar speelt Homayoun Sakhi, een jonge Rubab-speler uit Afghanistan. De rubab is een soortgenoot van de Indiase Sarod en deze instrumentale muziek is verwant aan klassieke, Noord-Indiase muziek. Het concert is verbluffend mooi, want deze jonge musicus beheerst het instrument als geen ander en zijn begeleider op tablas is net zo goed. Het is des te jammer dat de rubab bijna verdwenen is uit Afghanistan, want muziek ( zoals andere kunsten) heeft enorm geleden in dit land van extremen en oorlogen. Daarom is het erg bijzonder dit concert mee te maken door een jonge musicus die weet wat hij allemaal heeft moeten doen om de kunst van de rubab en de traditie te leren.

Een volk die geen cultuur mag of kan beleven, is gedoemd tot de duisternis, vind ik, want kunst maakt niet alleen de kwaliteit van het leven hoger, het maakt ook de mensen gelukkiger. Dus een bescheiden suggestie naar onze regering: cultuur is een levensbehoefte en een mensenrecht, dus wees voorzichtig en koester wat je opgebouwd hebt. Want wat je kapot maakt, komt nooit meer terug. En zo zullen onze jongeren ooit dezelfde lijdensweg moeten bewandelen om goede kunst uit te oefenen zoals deze jonge Afghaan.

Gustavo Pazos, 6 en 7 juni 2011, Fes, Marokko

Tags:

Reageer