Archief voor mei 2011

Oestvolskaja in de Slapeloze Nacht

donderdag, mei 5th, 2011

Op 18 januari 2004 zagen we in Vrije Geluiden een live uitzending vanuit het muziekcentrum Vredenbrug in Utrecht, ter gelegenheid van het door Vredenburg en de VPRO georganiseerde festival De Slapeloze Nacht. De slapeloze nacht van Vrije Geluiden werd vertokt door een nachtmerrieachtige vioolsonate van Galina Oestvolskaja, uitgevoerd door Vera Beths en Reinbert de Leeuw.

Kijk hier terug naar de uitzending

Vrije Geluiden lichtte toen zo toe: Galina Oestvolskaja heeft haar hele leven in St. Petersburg een klein appartementje in de Prospekt Gagarina bewoont. Haar doorbraak in het Westen kwam in 1989 met een concert op het Holland Festival in Amsterdam. De boeken maken melding van een gelegenheid waarop zij is vertrokken naar het buitenland. (6 januari 1996, Amsterdam, Octet, Grand Duet, Piano Sonata No. 6 en Symfonie No 2 uitgevoerd door het Koninklijk Concertgebouw Orkest Mstislav Rostropovitch, Reinbert de Leeuw en Sergei Leiferkus).

Wie is deze markante vrouw die teruggetrokken en persschuw haar leven in afzondering doorbrengt? Zij weigert simpelweg voor een camera te verschijnen, heeft lak aan iedere conventie en schuwt niet vooraanstaande musici met een kritische noot te vloeren. Dringend verzoekt zij een ieder die in aanraking komt met haar muziek, de onbedwingbare categoriserings drift te bedwingen om zonder belemmering van enige theoretische notie haar muziek te ‘ontvangen’.

Oestvolskaja: Sonate voor viool en piano

woensdag, mei 4th, 2011

Aan de Petersburgse componiste Galina Oestvolskaja is een driedaags festival gewijd op 27, 28 en 29 mei. In de weken voorafgaand aan het festival – dat integraal als webcast te volgen zal zijn via deze website – publiceren we elke dag een kortere of langere blogposting over deze enigszins raadselachtige en in elk geval intrigerende componiste. Haar muziek is in de maand mei in toenemende mate te horen via de audiostream (klik op het luistersymbooltje rechtsboven op deze website). In de fraaie verzamelbox A century of music in perpective, met opnamen van het Schönberg Ensemble, vinden we een opname van de Sonate voor viool en piano (gespeeld door Vera Beths en Reinbert de Leeuw), een werk uit 1952 dat pas in 1961 voor het eerst uitgevoerd werd. Volgens Elmer Schönberger is het een werk “in meedogenloos lineaire stijl dat zich koppig een weg [...] baant door een monochroom klanklandschap”.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Vera Beths (viool)
Reinbert de Leeuw (piano)

Oestvolskaja: twee sonates en meer

dinsdag, mei 3rd, 2011

Dinsdagmiddag 3 mei is tussen 17.00 en 18.00 uur dit gesproken blog uitgezonden via de 24-uurs audiostream van Radio 4 Eigentijds:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Oestvolskaja: Trio

dinsdag, mei 3rd, 2011

Het Trio voor viool, klarinet en piano van Galina Oestvolskaja werd geschreven in 1949. Dat is twee jaar na de voltooiïng van haar studie. Toch zal – jaren later – een thema uit dit vroege werk terugkeren in twee composities van Dmitri Sjostakovitsj, waarmee de veelgeciteerde uitspraak van Sjostakovitsj dat niet hij háár, maar zíj hèm beïnvloed heeft gestalte kreeg. Het thema waarmee het derde deel wordt ingezet door de klarinet komt in Sjostakovitsj’ Vijfde Strijkkwartet uit 1952 terug, en in 1974 horen we het – in vertraagde vorm, steeds weer herhaald – in de melodie van een van de liederen uit de Suite op gedichten van Michelangelo Buonarotti, met name in het lied Nacht. Het laatste deel uit het Trio is niet alleen de bron van dat herbruikte thema, het is ook waar je de ritmische rigiditeit van het latere werk van Oestvolskaja al kunt horen, in de door Schönberger aangeduide “straffe gang in kwartnoten”.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Reibert de Leeuw (piano)
Vera Beths (viool)
Harmen de Boer (klarinet)

Oestvolskaja: MGIJ-blog

maandag, mei 2nd, 2011

Op de blogsite van het Muziekgebouw aan ‘t IJ verschenen vandaag de eerste berichten over het Oestvolskaja-festival, in het laatste weekend van mei 2011. Het belooft een weekend te worden waarin wie nog niet vertrouwd is met de muziek van Galina Oestvolskaja zich mag voorbereiden op muziek die soms verbijsterend, soms onthutsend, en in alle gevallen ongelooflijk indrukwekkend is. Het programma is op de website van het MGIJ te vinden.

Hier op Eigentijds zullen we elke dag nieuwe berichten plaatsen over de persoon en het werk van Oestvolskaja, inclusief interviews met bijvoorbeeld Elmer Schönberger en Josee Voormans.

Oestvolskaja: Octet

maandag, mei 2nd, 2011

Uit die waanzinnig mooie box A century of music in perspective met opnamen van het Schönberg Ensemble haalde ik vanochtend de CD die helemaal aan Oestvolskaja gewijd is. Drie stukken staan er op: het vijfdelige Octet uit 1950, Het Trio uit 1949 en de Sonate voor viool en piano uit 1952. Drie vroege werken dus, maar zoals Elmer Schönberger in de begeleidende tekst schrijft, idioom en karakter van het latere werk ligt in essentie al besloten in haar vroegste composities. Het Octet dateert weliswaar van 1950, maar het werd pas in 1972 uitgegeven. Op Sjostakovitsj, de voormalige leraar van Oestvolskaja, maakte het werk een enorme indruk. Het sombere, droef klinkende eerste en derde deel staan als het ware tegenover de delen 2 en 4, die dreigend van toon zijn; in het vijfde deel klinkt volgens de Petersburgse Oestvolskaja-kenner A. Sanin “de laatste tragische dialoog van de mens met de Eeuwigheid”.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Schönberg Ensemble, Reinbert de Leeuw (piano)

Oestvolskaja Festival

zondag, mei 1st, 2011

Op 27, 28 en 29 mei, Muziekgebouw aan ‘t IJ, Amsterdam: Oestvolskaja Festival. Muziek als gehamer op het aambeeld van de waarheid: compromisloos, bezeten, exact, vormbewust. De Petersburgse componiste Galina Ivanovna Oestvolskaja (met de klemtoon op de tweede lettergreep) stond niet boven, maar naast de tijd. Ver van trends en stromingen concipieerde zij haar als uit graniet gehouwen klanken. Ze creëerde daarmee een klein maar hecht oeuvre waarin elke compositie er één is en elke noot even onvermijdelijk als noodzakelijk. Muziek die in de tweede helft van de twintigste eeuw in de Sovjet-Unie bepaald ongewenst was. Pas als bejaarde vrouw heeft Oestvolskaja, vooral buiten Rusland, erkenning en – in het bijzonder in Nederland – een podium voor haar muziek gevonden. In 2006 stierf de componiste, zevenentachtig jaar oud. Hoogste tijd voor een retrospectief en een hommage. (meer…)