Archief voor mei 2011

Oestvolskaja: interview met Josee Voormans

vrijdag, mei 13th, 2011

Josee Voormans, redacteur van het VPRO televisieprogramma Vrije Geluiden, is een van de zeer weinigen die Galina Oestvolskaja vaak, en ook heel persoonlijk gesproken heeft. Na een kennismaking in de jaren ‘80 ontwikkelde zich tussen hen een vriendschap die zou blijven bestaan tot het overlijden van Oestvolskaja in 2006.

Josee vertelt over haar persoonlijke geschiedenis met de Petersburgse componiste, en laat enkele voorbeelden horen van haar muziek. Het interview begint met een toelichting op een onbekend en buitengewoon a-typisch werk van Oestvolskaja, de Kindersuite. Een deel daaruit is verderop in het interview ook te horen.

Luister hier naar een fragment uit de in het interview besproken Symfonie nr 2 van Oestvolskaja:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Deel 2 van het interview:

Donderdagavondserie: winnaar Radio 4 Prijs

donderdag, mei 12th, 2011

De winnaar van de Radio 4 Prijs van dit jaar is Het Nederlands Blazers Ensemble. De blazers, gekend om hun bijzondere projecten met nieuwe muziek, speelt natuurlijk ook graag en goed meer traditionele muziek. In de Radio 4-uitzending van vanavond zijn ze te horen met een opname van Tsjaikovski’s Souvenir de Florence. Voor de oren die recenter repertoire zoeken is er op Radio 4 vanavond wel degelijk ook iets te beleven: er wordt een recente opname (van 8 april j.l.) uitgezonden van het Doelen Kwartet, met Eva Zöllner (accordeon), met op het programma werken van Britten, Abrahamsen en Adès.

Oestvolskaja: festival

donderdag, mei 12th, 2011

Het driedaagse Oestvolskaja Festival – van 27 tot en met 29 mei – brengt een hommage aan de markante Russische componiste Galina Oestvolskaja (1919-2006). In het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam worden hoogtepunten uit haar kleine, maar unieke oeuvre uitgevoerd.  Het festivalprogramma biedt vijf concerten door gerenommeerde uitvoerders als Asko|Schönberg en pianist/dirigent Reinbert de Leeuw, twee bijzondere Oestvolskaja-documentaires en een internationaal symposium in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam. Het hele festival wordt live gestreamd en kan gevolgd worden via onder andere deze website!

De Petersburgse componiste Galina Oestvolskaja schreef haar compromisloze muziek in volstrekte afzondering. Haar leraar Sjostakovitsj bewonderde haar grote talent. Maar Oestvolskaja’s ‘uit graniet gehouwen klanken’ werden in de Sovjet-Unie niet geaccepteerd. Pas op latere leeftijd kreeg Oestvolskaja erkenning, mede dankzij componist/auteur Elmer Schönberger en Reinbert de Leeuw. Schönberger ‘ontdekte’ haar muziek en gaf haar de bijnaam ‘de vrouw met de hamer’; De Leeuw slaagde erin om haar naar Nederland te krijgen en werkte intensief met haar samen.

Naast vijf concerten vertoont  het festival twee bijzondere Oestvolskaja-documentaires: Galina Oestvolskaja uit de serie Toonmeesters (Cherry Duyns/VPRO) en Schreeuw in het heelal (Josée Voormans/VPRO). De eerste documentaire doet verslag van de zoektocht die Reinbert de Leeuw in 1994 in toenmalig Leningrad ondernam naar de componiste, die toen nog weigerde voor de camera te verschijnen. De tweede film is een indringend persoonlijk portret van de componiste door de Nederlandse Josée Voormans, die met haar een intense vriendschap wist op te bouwen.

Klik hier voor het persbericht met het volledige programma.

Oestvolskaja: Grand Duet

woensdag, mei 11th, 2011

Haar muziek vertegenwoordigt een wereld waartoe ik niet direct toegang kreeg. Ik heb dan ook lang geaarzeld voordat ik de uitnodiging om haar Grand Duet te spelen durfde aan te nemen. Zij verwacht de volledige overgave aan haar muziek. Alles is groots gedacht. Bij de meeste componisten kom je een eind met een gezonde dosis muzikaliteit en professionele bagage, bij haar is het uitgangspunt ‘genialiteit’. Een vorm van grootsheid die de beperkingen van het persoonlijke moet overschrijden en zich moet loszingen van de materie. Niet door de materie te ontkennen maar door haar te bedwingen. Zonder mededogen pakt zij de luisteraar aan met de grote thema’s van leven en dood. Ze werpt je in het diepe als geen ander, ontsnappen is niet mogelijk. Nu ik me aan haar heb uitgeleverd is het: alles of niets.

Het DoelenKwartet speelt het vijfde kwartet van haar leraar Sjostakovitsj, een groots, symfonisch opgezet stuk. Er is plaats voor een lyrische aanwezigheid van een thema van Oestvolskaja. En zo laat haar leraar een heel menselijke kant van haar aan bod komen.

Hans Woudenberg
Cellist in ASKO | Schönberg èn lid van het DoelenKwartet

Hij speelt de cellopartij in Oestvolskaja’s Grand Duet voor piano en cello, uit 1959.

Oestvolskaja: woedende muziek

maandag, mei 9th, 2011

Het eerste stuk dat ik me van Oestvolskaja herinner is het stuk voor (doods?)kist, acht contrabassen en piano. Muziek die ik noch begrijpen noch thuisbrengen kon maar die op een bijna tastbare, woedende manier iets aan de orde wil stellen dat kennelijk van het grootste belang is. Vreemd contrast met de frêle oude vrouw die ik later op de TV zag. Alles aan dit stuk is extreem; niet alleen de wonderlijke bezetting maar ook de manier van spelen, die met name voor de pianist de pijngrens raakt. En dan de vraag wie zit er in die kist? Stalin? Sjostakovitsj?

Toon van Ulsen
Trombonist Asko|Schönberg

Oestvolskaja: meer dan woorden kunnen uitdrukken

zondag, mei 8th, 2011

Oestvolskaja. Muziek die tegelijkertijd genadeloos en ontroerend kan zijn. Compositie nr 1 met de uitzonderlijke combinatie instrumenten piccolo, tuba en piano. De instrumenten worden tot in het uiterste gebruikt. De tuba gaat tot zijn laagste noot en de piccolo hoog en hard en de pianist mag legitiem de vleugel zo bespelen dat er na het concert een revisie nodig is. Maar elke noot is waar, moet gespeeld worden. Elke seconde heeft een enorme emotionele waarde. Verdriet, woede, tederheid, liefde, eenzaamheid. Na het spelen van de muziek van Oestvolskaja vraag ik me steeds af: wat heeft deze vrouw allemaal meegemaakt? Oestvolskaja, een vrouw die niet wou praten maar haar muziek vertelt meer dan woorden kunnen uitdrukken.

Ingrid Geerlings
Fluitist Asko|Schönberg

Oestvolskaja: Pianosonate 1

zaterdag, mei 7th, 2011

De zes pianosonates die Oestvolskaja geschreven heeft zijn ontstaan verspreid over een periode van maar liefst veertig jaar. De eerste dateert al van 1947, het jaar waarin zij afstudeerde. En hoewel Oestvolskaja zelf niets moest hebben van musicologische verklaringen, of van verwijzingen naar andere componisten in de vorm van het aanduiden van invloeden, het is verleidelijk om naar bijvoorbeeld Satie te kijken als toch in een enkel opzicht een soort voorloper van het modernisme van Oestvolskaja. Je zou het derde deel uit de Sonate nr 1 bijna kunnen horen als een Gymnopédie van Satie. Evengoed blijft het stuk, hoe vroeg ook in haar compositorische loopbaan, gedragen door typische kenmerken van het werk van Oestvolskaja, de extreme dynamiek, en de krachtige eenzame noot aan het eind van de sonate, die als het ware vooruitwijst naar de Sonate nr. 5.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Oestvolskaja: Sonate nr 1
Marianne Schroeder (piano)

Oestvolskaja in Rusland

vrijdag, mei 6th, 2011

De zes Pianosonates en het Grand Duet voor Cello & Piano van Oestvolskaja, uitgevoerd door Natalia Gutman (cello), Alexei Lyubimov (piano), Olga Pashchenko (piano), Xenia Semyonova (piano), Vladimir Ivanov (piano), Alexei Grots (piano), Elizaveta Miller (piano).